Auteursrecht van een boek

Wat is auteursrecht?

Volgens het woordenboek van Merriam-Webster refereert het woord ‘copyright’ naar “het exclusieve, wettelijke recht om de inhoud en de vorm van iets (zoals literair, muzikaal of artistiek werk) te produceren, uit te geven, te verkopen en de distributie ervan te verzorgen”. Het internationale symbool van beschermd auteursrecht is ©.

Een overeenkomst van de specifieke gebieden die onder copyright vallen, is vaag. In de meeste gevallen is elk werk afgeleid van een origineel idee dat beschermd kan worden (inclusief boeken, spelletjes, choreografie, televisie, tekeningen, zelfs software). Met een wereld vol creatieve geesten is het onmogelijk om de officiële rechten van een eenvoudig idee te krijgen. Hierdoor geldt copyright alleen voor de vorm waarin de informatie vervat zit en niet voor de informatie, de inhoud op zich.

We zullen dit laatste even illustreren. Je kent waarschijnlijk wel de verscheidenheid van de beroemde helden in de hedendaagse stripcultuur. Superman, Spiderman en Batman zijn verschillende vormen van hetzelfde idee: de hoofdrol is sterker dan anderen, heeft speciale gaven en neemt het op voor brave gewone mensen. Het idee rond zo’n held is er voor iedereen die creatief genoeg is om hem of haar tot leven te brengen. De copyrights zijn pas van kracht zodra een creatieveling een vliegende man in een blauwe pak met een rode mantel creëert en hem bovendien nog Superman noemt.

Registreren of niet registreren – dat is dan de vraag! Zodra een idee iets tastbaars is geworden (zoals een uitgegeven roman) krijgt de uitvinder ervan de exclusieve rechten van, of het nu geregistreerd is of niet. In realiteit zou de registratie van een copyright tijdsverlies kunnen zijn, mocht je niet de bedoeling hebben je product massaal te promoten of te produceren. Hoewel, je hebt de tijd genomen om je gedachten en ideeën in een boek neer te schrijven. In deze optiek zou het dus raadzaam zijn om toch ook je copyright aan te vragen.

De Belgische dienst voor de Intellectuele Eigendom beschrijft het auteursrecht en de aanvraagprocedure als volgt. “De rechtspraak en rechtsleer eisen dat een creatie aan twee voorwaarden moet voldoen om beschouwd te worden als een werk en dus beschermd te worden door het auteursrecht.”

De creatie moet gematerialiseerd zijn op zodanige manier dat zij aan derden kan meegedeeld worden. Een idee, een concept, een werkwijze of wetenschappelijke theorie kan op zich dus niet beschermd worden door het auteursrecht. Anderzijds moet het ook gaan om een originele creatie, dit wil zeggen een intellectuele creatie eigen aan de maker ervan.

Het auteursrecht ontstaat automatisch door de creatie zelf van een origineel werk. In tegenstelling tot industriële rechten is het dus niet nodig administratieve formaliteiten te vervullen om auteursrecht te verkrijgen.

Niettemin is het nuttig om bewijsrechtelijke maatregelen te treffen, zoals een registratie of depot om te bewijzen dat het werk bestond op een bepaalde datum. Toch garandeert de vervulling van die bewijsrechtelijke maatregelen niet dat het werk beschermd is door het auteursrecht. Zij laten enkel toe ten opzichte van derden (bijvoorbeeld inbreukmakers) en in voorkomend geval ten opzichte van de hoven en rechtbanken te bewijzen dat het werk bestond op een bepaalde datum. In het geval waarin een derde het werk gebruikt zonder de toestemming van de auteur, zal deze laatste de ouderdom van zijn werk kunnen aantonen via zijn registratie of bewijs van depot.

Auteursrecht aanvragen op je eigen boek

Om auteursrechten aan te vragen kun je je onder meer wenden tot om het even welk registratiekantoor van de Federale Overheidsdienst Financiën. Een ander middel om de creatiedatum van een werk te bewijzen is de i-DEPOT envelop van het Benelux Bureau voor Tekeningen en Modellen (hierna BBTM). De i-DEPOT envelop bestaat uit twee compartimenten. In elk van de beide compartimenten stopt u een identiek document waarin uw creatie zo helder mogelijk omschreven of afgebeeld wordt. Dit document kan u vastleggen op de gegevensdrager van uw keuze: papier, microfilm, floppy disc, CD-rom, DVD enz. U plakt de envelop dicht en stuurt hem terug naar het BBTM. Bij ontvangst wordt uw i-DEPOT envelop door het BBTM verzegeld.

Aan beide compartimenten van de envelop wordt een vignet gehecht waarop de ontvangstdatum en -tijd duidelijk staan vermeld. Compartiment 1 wordt naar u teruggestuurd. Dit deel bewaart u ongeopend op een veilige plaats: zo blijft de inhoud geheim. Compartiment 2 wordt gedurende een periode van vijf jaar ongeopend in de archieven van het BBTM bewaard. Op ieder ogenblik kunt u eenmalig het tweede compartiment als bewijsmiddel bij een rechtsvordering opvragen. De bewaartermijn van vijf jaar kan met (een onbeperkt aantal) aanvullende termijnen van vijf jaar worden verlengd.

De i-DEPOT envelop kost €45 voor een periode van 5 jaar en €65 voor een periode van 10 jaar. Je kunt de i- DEPOT eveneens aanvragen via de Dienst voor de Intellectuele Eigendom. Meer informatie vind je op http://www.bbtm-bbdm.org/nl/pdf/brochure_idepot.pdf.

Hoewel registratie niet echt noodzakelijk is om exclusieve rechten over je eigen materiaal te laten gelden, is het wettelijk toch aan te raden. Registratie doet dienst als een ophanghaak. Het is een bewijs waarmee je in geval van inbreuken schadevergoedingen kan bekomen en de advocaatkosten kan verhalen op derden. Registratie van je werk en het schrijven van een Copyright vermelding dient dus als bewijs dat jouw boek beschermd is volgens de wetten van het auteursrecht. Naast het legale zijn vele schrijvers en uitvinders blij met de bijhorende erkenning die een copyright geeft.

Indien je in onderstaand kader je e-mail adres invult kan je onze volledige gids over het uitgeven van een eigen boek downloaden in een PDF-bestand.

Vul hier je e-mail adres in en ontvang extra informatie over het publiceren van je eigen boek